"बच्चा हुर्काउनु यति गाह्रो छ भनेर थाहा थिएन।" — हरेक आमा-बाबुले कुनै न कुनै बेला यो भन्छन्। नेपाली परिवारमा अभिभावकत्व अझ चुनौतीपूर्ण छ — पुरानो परम्परा र नयाँ युगको बीचमा, हाम्रो संस्कृति र विदेशी संस्कृतिको बीचमा। तर बाइबलले स्पष्ट दिशा दिन्छ।
1बच्चा परमेश्वरको उपहार हो
भजनसंग्रहले भन्छ — सन्तान परमप्रभुबाटको पुरस्कार हो। हाम्रा छोराछोरी हाम्रो "सम्पत्ति" होइनन्; "जिम्मेवारी" हुन्। हामी मालिक होइनौँ; भण्डारी हौँ। उनीहरू केही वर्षका लागि हाम्रो हेरचाहमा छन् — त्यसपछि उनी आफ्नो जीवन र विश्वासमा जान्छन्। हाम्रो काम भनेको उनीहरूलाई परमेश्वरतिर देखाउनु हो।
2शिक्षा भन्दा अघि व्यवहार
नेपाली समाजले प्रायः अंकमा बढी जोड दिन्छ — कति प्रतिशत आयो? कुन कलेज पुग्यो? कुन कम्पनीमा जागिर लाग्यो? यी महत्त्वपूर्ण छन्, तर पहिलो होइन। बाइबलले भन्छ — चरित्र पहिलो हो। एउटा डाक्टर जो इमानदार छैन, एउटा इन्जिनियर जो दयालु छैन — यी तपाईँको लागि गर्व होइन; चिन्ताको विषय हुनुपर्छ। पहिले राम्रो मानिस; अनि राम्रो पेशाधारी।
3अनुशासन — अनुग्रहको साथ
हाम्रो संस्कृतिमा "कुटाइले बच्चा सिकाउँछ" भन्ने पुरानो विचार छ। आधुनिक मनोविज्ञान र बाइबल — दुवैले यसलाई स्पष्ट चुनौती दिन्छन्। बाइबलले अनुशासन माग्छ — तर त्यो प्रेमको अनुशासन हो, क्रोधको होइन। केही सिद्धान्त:
- नियम स्पष्ट: बच्चालाई थाहा हुनुपर्छ — के अपेक्षित छ, के अस्वीकार्य छ।
- परिणाम तार्किक: गल्तीको परिणाम भयानक होइन, सिकाउने हुनुपर्छ।
- क्रोधमा नसजाउने: शान्त हुनुहोस्, अनि कुरा गर्नुहोस्। आवेगमा गर्ने कुरा प्रायः गलत हुन्छ।
- क्षमा र पुनर्स्थापना: अनुशासन सम्बन्ध तोड्ने होइन; जोड्ने हुनुपर्छ। सजाय पछि अँगालो — यो ख्रीष्टको नमूना हो।
4घरमा विश्वास
व्यवस्था पुस्तकमा परमेश्वरले भन्नुभयो — मेरा वचन तिम्रा सन्तानहरूलाई परिश्रमका साथ सिकाउनू। घरमा बसेको बेला, बाटोमा हिँड्दा, सुत्ने बेलामा, उठ्ने बेलामा। यो भनेको पाँच मिनेटको परिवार-भक्ति मात्र होइन — पूरै दिनको कुराकानीमा परमेश्वरको चर्चा।
व्यावहारिक तरिका:
- परिवारको भक्ति समय: दैनिक १० मिनेट — एक पद, एक प्रार्थना, एक प्रश्न।
- कथाहरू: सानो छँदा बाइबलका कथा सुनाउनुहोस्। ठूलो हुँदा अनुप्रयोग चर्चा गर्नुहोस्।
- आइतबार चर्च: छुट्याउनु हुँदैन। बच्चालाई पनि यो प्राथमिकता हो भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
- तपाईँको साक्षी: उनीहरूले देख्छन् — तपाईँ कसरी प्रार्थना गर्नुहुन्छ, कसरी गल्ती स्वीकार गर्नुहुन्छ, कसरी क्षमा दिनुहुन्छ।
5उमेरअनुसारको सम्बन्ध
सानो बच्चा — तपाईँ अधिकारी हुनुहुन्छ। ठूलो हुँदै जाँदा — तपाईँ शिक्षक बन्नुहुन्छ। किशोर हुँदा — तपाईँ कोच बन्नुहुन्छ। वयस्क हुँदा — तपाईँ सल्लाहकार बन्नुहुन्छ। सम्बन्ध सधैँ एउटै रूपमा रहँदैन। केहि अभिभावकले छोराछोरी ठूला भएपछि पनि बच्चाजस्तै व्यवहार गर्छन् — यसले सम्बन्ध तनावमा पर्छ। उमेर अनुसार आदर बढाउनुहोस्।
6आफूलाई पनि ख्याल राख्नुहोस्
थाकेको आमा-बाबुले राम्रो आमा-बाबु हुन सक्दैन। तपाईँको आत्मिक, मानसिक, र शारीरिक स्वास्थ्य पनि जरुरी छ। आफ्नो जोडीसँग समय निकाल्नुहोस्। साथीहरूसँग जोडिनुहोस्। मण्डलीमा सक्रिय हुनुहोस्। आफ्नै लागि प्रार्थना गर्नुहोस्। तपाईँको कप भरिएकोले मात्र अरूको कप भर्न सक्नुहुन्छ।
तपाईँ पूर्ण आमा-बाबु हुन सक्नुहुन्न — कोही पनि होइन। तर तपाईँ इमानदार आमा-बाबु हुन सक्नुहुन्छ। गल्ती गर्दा माफी माग्नुहोस्। नजान्दा भन्नुहोस् "मलाई थाहा छैन।" परमेश्वरमा भर पर्नुहोस् — किनकि तपाईँ एक्लै हुनुहुन्न। उहाँले तपाईँको बच्चालाई तपाईँभन्दा बढी प्रेम गर्नुहुन्छ।
आमेन।